gau beltzeko mozorroak eta kalabazak

Tximurrie, manurrie… Arimen Gaua, bihurrikerien garaia

Herri batean eske-errondan ibili, ondokoan kalabazak barrutik argitu iluntasunean bizilagunak beldurtzeko, beste batean etxeko trapu zaharrekin aurpegia estali eta mozorrotu… Belaunaldiz belaunaldi Gau Beltzak aukera asko eman ditu irudimena pizteko, bihurrikeriak egiteko eta, batez ere, lagunartean ongi pasatzeko. Jatorrian nekazaritza-giroko ohitura izanik, Nafarroako herri txikietan gorde da orain arte. Eta azken urteetan, Arimen Gauaren giroa […]

Mutikoa baloia eskuetan

A ze jarduera pila!

Irailarekin batera eskolan hastea dator, eta horrekin batera eskolaz kanpoko jardueren eskaintza zabala. Mota guztietakoak iragarriko dizkiete gure neska-mutikoei: kirolak, hizkuntzak, musika eta beste arte diziplinekin lotutakoak, ludotekak… Zer egin hainbesteko eskaintzaren aurrean? Zalantzarik gabe, guraso zein umeek zenbait irizpide beharko dituzte hautaketa egiteko orduan. Lehenik eta behin, ezinbestekoa da jarduerak umearentzat motibagarri izatea, gustukoak. […]

GURE ZIRKUA heldu da!

Trapezistak, ekilibristak, malabaristak, magoak, pailazoak eta musikariak. Nor ez da sekula joan  zirkura artista bikain hauek erakarrita?   Edozein karpapean ikusiko ditugun ohiko protagonistak dira. Kolorez eta umorez betetzen dute agertokia, erakustaldi zoragarriak eskainiz. Inoiz zirkuan izan denak ez du berehalakoan ahaztuko bizipen magiko hori. Baina gainera, bizipen hori norberaren hizkuntzan jaso ahal izateko aukera baldin […]

Herriko espazioak II: Liburutegia-Kultur Etxea

Gaur egun, gure geografiako haur guztiek hurbil dute liburutegi bat, dela beraien auzoan edo ondokoan, dela gertuko herri batean. Herri askotan, gainera, koxkorrak badira behintzat, kultur etxea ere badago. Eta zenbaitetan bi zerbitzuak toki berean bilduta daude. Espazio horiek umeentzako oso garrantzitsuak dira, eskola bukatu eta bertan igarotzen ahal dituztelako denbora libreko tarte handiak. Izan […]

Altxor txikiak Youtuben: bideo-ipuinak

Inoiz ERAn ibili denak ongi daki baliabide-biltegi polita dela, batez ere, seme-alabak D ereduan dituztenendako. Besteak beste, Youtuben bilketa lana egin eta sarean barreiaturik dauden baliabide batzuk sailkatu ditu. Ipuinak kontatzea artea da, baina ez hori bakarrik. Egoki-egokia da haurrekin lotura afektiboa sendotzeko, baita elkarrekin gozatzeko ere. Gainera, oso momentu bereziak eskaintzen ditu. Ez al […]

marijane kantazan portada

Nor da Marijane Minaberri?

Egun, haurrendako euskarazko liburuak izatea arrunta bada ere, ez da beti horrela izan. Literaturaren munduan sartu eta atzera begiraturik, erraz antzematen da idatzizko tradizioa berri samarra dela. Ahozko literatura aberats-aberatsa da, duela hainbat mendetik jaso baititugu ipuinak, esaerak, jolasak eta poemak ahoz aho. Baina, idatzizkoan ez da berdin izan, XX. mendera arte ez baitzen benetako […]

Kutunak, magiaren ahalmena

Gaur egun, niniei anbarezko lepokoak jartzen zaizkie, onuragarriak gertatuko zaizkielakoan: mina arintzeko, zirkulazioa bizkortzeko eta arnas sistemarako onak direla diote. Haurren sehaska edo logeletan ere ametsak harrapatzeko zintzilikarioak jartzen dira, gauean goxo-goxo lo egin eta amets gaiztorik izan ez dezaten. Azken garaian puri-purian dauden kutunak dira. Babestuta eta seguru sentitzeko beharra, ordea, ez da berria, […]

Bat eta biga inauterietan gira

Bat eta biga, inauterietan gira; hiru eta lau, ni alegera gaur; lau eta bost, ni zutaz agradoz; sei eta zazpi, zu ere bai noski! (1) Inauteriekin ematen zaie bukaera neguko festei. ERAn aurretik azaldu bezala, neguko ziklo hori Arimen gauak zabaltzen du eta Olentzero eta ekinozioko erritualak pasa eta gero inauteriek ixten dute. Tartean, otsailaren […]

Bertsolaritza ikasgelan… eta kalean!

Nafarroako eskola gehienetan, euskaraz ikasten duten 5. edo 6. mailako ikasleek ordubeteko saioa izan ohi dute astero, bertsolaritza ardatz. Baina bertsoez harago doan saio bat izaten da hau. Izan ere, gure kulturako zein munduko beste txokoetako doinuak abesten dituzte, errima familiak ezagutu, haien lehen kopla eta bertsoak sortu, eta beste ezeren gainetik, euskararekin jolastu. Ariketa […]

enborrak sutan

Olentzero eta neguko erritualak

Neguko festen zikloa Arimen Gauak zabaltzen badu ere, ospakizunen gailurra neguko ekinozioarekin heltzen da, dudarik gabe, eta harekin, Olentzero.  Sukilaren edo eguberritako enborraren pertsonifikazioa da, ziur aski, Olentzeroren jatorria. Sukila gabon gauean pizten zen eta sutan mantentzen zen urteberria hasi arte. Piztutako su horrek neguaren amaiera eta urte zaharra adierazten ditu, eta era berean, urte […]